• Uğurtan Karabey

İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERI


Lavanta, toprak yönünden seçici olmayan bir bitkidir. Kireççe zengin, süzek ve pH’sı 5.8-8.3 olan, kuru ve kalkerli topraklarda çok iyi gelişme göstermektedir. Kurağa, sıcağa ve soğuğa (-20 ile +40 derece) oldukça dayanıklıdır. Ancak kışı çok sert geçen bölgelerde bazan soğuk zararı görülmektedir. Ancak Orta Avrupa koşullarında kışı geçirecek kadar soğuğa dayanıklı bazı türleri vardır.

TOHUMLUK

Lavantada tohum 1.8-2.2 mm uzunlukta, 0.9-1.2 mm genişlikte ve 0.5-0.7 mm kalınlıkta olup, 1000 dane ağırlığı 0.8-1 gr. arasında değişmektedir. Uzunumsu-oval bir şekilde olan tohum koyu kahverenginden gri-siyaha kadar varyasyon göstermekle, üzeri düz ve parlak bir durumda bulunmaktadır. Tohumluluğun safiyetinin % 95, çimlenme durumunun % 70’den az olmaması istenir. Çimlenme 21 günde tamamlanır.


FİDE YETİŞTİRME TEKNİĞİ

Lavantanın üretimi hem generatif ve hem de vejetatif organları ile yapılabilmektedir. Vejetatif üretimi yan kök sürgünleri veya yaşlı bitkilerden elde edilecek çeliklerle yapılmaktadır. Generatif üretimde ise tohumları kullanılmaktadır. Uygulamada genel olarak üretim generatif aksamı ile yani tohumla yapılmaktadır. Tohumla üretimde de iki farklı yöntem bulunmaktadır. Bunlardan birincisi tohumların direk tarlaya ekimidir. Bu yöntem pratikte pek uygulanmamaktadır. Zira tohumları çok küçük olduğundan tohum yatağının çok iyi bir şekilde hazırlanma zorunluluğu vardır. Tohumlar küçük olduğundan ekimde zorluklar bulunmaktadır. Ayrıca çimlenmesi, özellikle çimlendikten sonra fidelerin büyümesi çok yavaş olduğundan yabancı ot sorunu gündeme gelmektedir. Diğer önemli bir unsur da bitkinin melezleneceği (hibrit) ve başka bir türe evrileceğidir. Kendi özünü kaybedecek ve yağın içersinde istenmeyen bileşenlerin oluşması-çoğalmasına (örnek: Kafur) neden olacaktır. Bu nedenle generatif organla üretimden daha çok fideleme ile üretim yöntemi

tercih edilmektedir. Bu yöntemde fidelerin elde edilmesi için önce yastıklara ekim yapılmaktadır. Yastıkların iyi hazırlanması, bunun için genellikle iyi elenmiş toprak ve yanmış hayvan gübresi ile kum 1:1:1 oranında karıştırılarak hazırlanan harçla yastıklar doldurulur ve lavanta tohumları bu yastıklara ekilir. Genel olarak 40-50 gr. tohumluk yaklaşık 15 m2 yere ekilir ve buradan elde edilecek fideler bir dekar yer için yeterli bulunmaktadır. Ekimden 4-5 hafta sonra bitkiler toprak yüzüne çıkarlar. Bunların sera koşullarında ikinci bir şaşırtması faydalı olabilir.


Fideler belirli bir büyüklüğe ulaştığında ve dış koşullar da uygun olduğunda tarlaya şaşırtılır. Ancak fideler tarlaya şaşırtılmadan önce dış koşullara alıştırılması gereklidir. Tarlaya şaşırtma bölgelere göre çok farklılık gösterebilir. Yurdumuzda dikim bölgelere Kasım başı ile Aralık ayı içersinde bir varyasyon gösterebilir. Sonbaharı seçme nedeni de; dikimden sonra 6 ay boyunca havaların yağışlı gideceği ve sulama ihtiyacının olmayacağıdır. İlk bahar dikimlerinde sulama işini üstlenmeniz ve maliyetlerine katlanmanız gerekecektir. Ayrıca şimdiye kadar yapılan çalışmalarda, ilkbahar dikimlerinde fire %30 görülmektedir. Genelde ilk yıl verim alınmamakta (%10), ikinci yılında biraz daha (%50) fazla ve üçüncü yılından itibaren %100 ulaşır, 15-20 yıl boyunca bu şekilde devam eder.

132 görüntüleme